De BENG-eisen stellen concrete ventilatienormen aan nieuwbouwwoningen om een gezond binnenklimaat en een lage energieprestatie te garanderen. Elke nieuwbouwwoning die vanaf 2021 een omgevingsvergunning aanvraagt, moet aan deze eisen voldoen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over BENG-eisen voor ventilatie, van geldende normen tot onderhoud.
Welke ventilatienormen gelden er binnen de BENG-eisen?
Binnen de BENG-eisen gelden ventilatienormen die zijn vastgelegd in het Bouwbesluit en de NEN 1087-norm. Een nieuwbouwwoning moet minimaal 0,9 dm³/s per m² vloeroppervlak aan ventilatiecapaciteit bieden. Daarnaast geldt een minimale luchtverversing van 0,9 dm³/s per m² voor verblijfsruimten, zodat bewoners altijd beschikken over voldoende verse lucht.
De BENG-eisen bestaan uit drie indicatoren die samen de energieprestatie van een woning bepalen:
- BENG 1: de maximale energiebehoefte in kWh per m² per jaar
- BENG 2: het maximale primaire fossiele energiegebruik in kWh per m² per jaar
- BENG 3: het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten
Ventilatie raakt aan alle drie de indicatoren. Een slecht functionerend ventilatiesysteem verhoogt de energiebehoefte en het fossiele energiegebruik, terwijl een efficiënt systeem juist bijdraagt aan een betere score. De ventilatienormen voor nieuwbouw zijn dan ook niet los te zien van de bredere energieprestatie-eisen.
Welk ventilatiesysteem voldoet aan de BENG-eisen?
Het ventilatiesysteem dat het beste aansluit bij de BENG-eisen is een gebalanceerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning, ook wel een WTW-unit (warmteterugwinningunit) of systeem D genoemd. Dit systeem voert zowel verse lucht aan als vervuilde lucht af, en hergebruikt de warmte uit de afgevoerde lucht om de verse lucht voor te verwarmen.
Naast systeem D zijn er ook andere systemen die technisch gezien kunnen voldoen, afhankelijk van de overige bouwkundige maatregelen:
- Systeem C (mechanische afvoer): voert lucht mechanisch af maar past geen warmteterugwinning toe. Dit systeem voldoet vaak alleen in combinatie met extra isolatie of andere energiebesparende maatregelen.
- Systeem D (gebalanceerde ventilatie met WTW): is de meest gebruikte keuze in nieuwbouw vanwege de hoge energieprestatie en het comfort.
- Vraaggestuurde ventilatie (DCV): past de luchthoeveelheid automatisch aan op basis van CO₂-niveaus of vocht, wat het energieverbruik verder verlaagt.
In de praktijk kiezen de meeste nieuwbouwprojecten voor mechanische ventilatie met warmteterugwinning, omdat dit systeem het eenvoudigst een goede BENG-score oplevert zonder ingrijpende aanpassingen aan de constructie.
Hoe beïnvloedt een WTW-unit de BENG-score van een woning?
Een WTW-unit verbetert de BENG-score van een woning aanzienlijk doordat het systeem warmte uit de afgevoerde binnenlucht terugwint en overdraagt aan de verse buitenlucht. Hierdoor hoeft de verwarmingsinstallatie minder energie te leveren om de woning op temperatuur te houden, wat direct de BENG 1- en BENG 2-score verlaagt.
Een goed werkende WTW-unit heeft een warmteterugwinrendement van doorgaans 85 tot 95 procent. Dat betekent dat bijna alle warmte die anders verloren zou gaan via de ventilatieafvoer, opnieuw beschikbaar komt voor de woning. Dit maakt de WTW-unit een van de meest impactvolle installaties voor het behalen van een lage energiebehoefte.
Belangrijk is dat het rendement van een WTW-unit sterk afhankelijk is van de staat van de filters en de kanalen. Vervuilde filters en aangetaste kanalen verlagen het rendement merkbaar, waardoor de woning in de praktijk minder goed presteert dan de berekende BENG-waarden suggereren.
Wat gebeurt er als ventilatie niet aan de BENG-eisen voldoet?
Als een nieuwbouwwoning bij oplevering niet voldoet aan de BENG-eisen voor ventilatie, kan de gemeente de omgevingsvergunning weigeren of intrekken. De aannemer of ontwikkelaar is verantwoordelijk voor het aantonen van de naleving via een energieprestatiebewijs en een ventilatiemeting bij oplevering.
Voor bewoners van een al opgeleverde woning zijn de gevolgen anders van aard. Als het ventilatiesysteem in de praktijk niet goed functioneert, leidt dit tot:
- een hoger energieverbruik dan bij oplevering berekend
- een verhoogde kans op vochtproblemen en schimmelvorming
- slechtere luchtkwaliteit met mogelijke luchtwegklachten
- geluidsoverlast door een systeem dat harder moet werken
Juridisch gezien kunnen bewoners bij een nieuwbouwwoning de aannemer aanspreken op gebreken als het systeem aantoonbaar niet voldoet aan de afgesproken prestaties. Bij oudere woningen ligt de verantwoordelijkheid voor onderhoud en herstel bij de eigenaar-bewoner zelf.
Hoe vaak moet een BENG-conform ventilatiesysteem worden gereinigd?
Een BENG-conform ventilatiesysteem moet gemiddeld elke twee tot vijf jaar professioneel worden gereinigd om optimaal te blijven functioneren. De exacte frequentie hangt af van het type systeem, de gebruiksintensiteit, de aanwezigheid van huisdieren en de luchtkwaliteit in de omgeving.
Voor WTW-units geldt als aanvullende richtlijn dat de filters elk half jaar tot een jaar worden gecontroleerd en vervangen. Dit is onderdeel van het reguliere onderhoud dat bewoners zelf kunnen uitvoeren. De diepere reiniging van de kanalen en het warmtewisselaargedeelte vereist echter professionele apparatuur.
Een ventilatiesysteem dat te lang niet is gereinigd, presteert aantoonbaar slechter. Stof en vuil in de kanalen verhogen de luchtweerstand, waardoor de ventilator harder moet werken. Dit leidt tot meer energieverbruik en meer geluid, en ondermijnt de BENG-prestaties waarvoor de woning oorspronkelijk is ontworpen.
Hoe Gooise Ventilatiereiniging helpt met BENG-conform onderhoud
Een BENG-conform ventilatiesysteem presteert alleen op het beoogde niveau als het schoon en goed ingeregeld is. Gooise Ventilatiereiniging helpt bewoners in Midden-Nederland om hun systeem in optimale staat te houden. Concreet biedt Gooise Ventilatiereiniging:
- professionele reiniging van mechanische ventilatiesystemen en WTW-units
- vervanging van verouderde of defecte ventilatie-units
- herinstelling en inregeling van het systeem na reiniging, zodat het weer volledig in balans is
- geen voorrijkosten en reactie binnen 24 uur
Of uw woning nu net is opgeleverd of al enkele jaren oud is, regelmatig onderhoud is de sleutel tot een gezond binnenklimaat en een lage energierekening. Neem contact op via de contactpagina voor een vrijblijvend adviesgesprek.